शाश्वत, सक्षम आणि आत्मनिर्भर गडचिरोलीसाठी एकत्रित प्रयत्नांची गरज; व्हिजन-२०४७ कार्यशाळेत जिल्हाध्यक्ष रमेशजी बारसागडे यांनी मांडली शाश्वत विकासाची दिशा
गृहराज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर यांच्या हस्ते उद्घाटन; माजी आमदार डॉ. देवरावजी होळी यांच्या पुढाकाराने दोन दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन
गडचिरोली | प्रतिनिधी : गडचिरोली जिल्ह्याला केवळ ‘आकांक्षित जिल्हा’ म्हणून मर्यादित न ठेवता सन २०४७ पर्यंत विकसित, सक्षम, आत्मनिर्भर आणि सर्वसमावेशक जिल्हा बनविण्याच्या संकल्पनेला मूर्त रूप देण्यासाठी आयोजित करण्यात आलेल्या ‘विकसित गडचिरोली व्हिजन-२०४७’ या दोन दिवसीय कार्यशाळेला आज उत्साहात सुरुवात झाली. माजी आमदार डॉ. देवरावजी होळी यांच्या पुढाकाराने आयोजित या कार्यशाळेचे उद्घाटन गृहराज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर यांच्या हस्ते झाले.
आर. के. सेलिब्रेशन, आरमोरी रोड, गडचिरोली येथे १६ व १७ ऑगस्टदरम्यान आयोजित करण्यात आलेल्या या कार्यशाळेच्या पहिल्या दिवशी जिल्ह्याच्या शाश्वत विकासासाठी विविध महत्त्वाच्या विषयांवर सखोल विचारमंथन करण्यात आले. या वेळी भाजपा जिल्हाध्यक्ष श्री. रमेशजी बारसागडे यांनी ‘गडचिरोली जिल्ह्याचा शाश्वत विकास’ या विषयावर मार्गदर्शन करत जिल्ह्याच्या भविष्यातील विकासाची दिशा, उपलब्ध संसाधने आणि विकासाच्या संधी याबाबत आपले विचार मांडले.
‘आपला संकल्प • आपला सहभाग’मधून विकासाची नवी दिशा
गडचिरोली हा नैसर्गिक साधनसंपत्ती, वनसंपदा, जैवविविधता, जलसंपदा आणि समृद्ध आदिवासी संस्कृतीने नटलेला जिल्हा आहे. या नैसर्गिक आणि मानवी संसाधनांचा योग्य वापर करताना पर्यावरणाचे संवर्धन, रोजगारनिर्मिती आणि नागरिकांचे जीवनमान उंचावणे या बाबींचा समतोल साधणे आवश्यक आहे.
याच भूमिकेतून ‘आपला संकल्प • आपला सहभाग’ या संकल्पनेवर आधारित ‘व्हिजन-२०४७’ची मांडणी करण्यात आली आहे. केवळ विकासकामांची संख्या वाढविणे नव्हे, तर गडचिरोलीतील प्रत्येक घटकाला विकासाच्या प्रवाहात सहभागी करून घेणे आणि पुढील पिढ्यांसाठी सक्षम व शाश्वत जिल्हा निर्माण करणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
पर्यावरण संवर्धनासोबत आर्थिक प्रगतीवर भर
रमेशजी बारसागडे यांनी मार्गदर्शन करताना गडचिरोलीच्या विकासामध्ये पर्यावरण संवर्धन आणि आर्थिक प्रगती यांचा समतोल अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे अधोरेखित केले.
जिल्ह्यातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे संरक्षण करताना स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे, शेती व उद्योग क्षेत्राला चालना देणे आणि स्थानिक संसाधनांवर आधारित आर्थिक विकासाला गती देणे आवश्यक आहे. गडचिरोलीच्या विकासाची दिशा ठरविताना जिल्ह्याची भौगोलिक, सामाजिक आणि नैसर्गिक वैशिष्ट्ये लक्षात घेणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी सांगितले.
शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देत शेतकऱ्यांना सक्षम करण्याची गरज
गडचिरोलीच्या अर्थव्यवस्थेचा आणि ग्रामीण जीवनाचा महत्त्वाचा आधार असलेल्या शेती क्षेत्राला व्हिजन-२०४७मध्ये केंद्रस्थानी ठेवण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली. पारंपरिक शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञान, सिंचन सुविधा, हवामानाधारित शेती पद्धती, मृदा परीक्षण आणि आधुनिक कृषी मार्गदर्शनाची जोड देऊन शेती अधिक उत्पादनक्षम व आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे आवश्यक आहे.
लघु व अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना बाजारपेठेशी थेट जोडणे, शेतमालावर प्रक्रिया करणारे स्थानिक उद्योग उभारणे, मूल्यवर्धनाला चालना देणे आणि कृषीपूरक व्यवसायांना प्रोत्साहन देणे या माध्यमातून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी देता येईल. भातासह जिल्ह्यातील स्थानिक पिके, कडधान्ये, तेलबिया, भाजीपाला, फळबागा तसेच बांबू व अन्य वनाधारित उत्पादनांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याची गरज आहे.
शेती केवळ उदरनिर्वाहाचे साधन न राहता शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीचे आणि ग्रामीण भागाच्या आर्थिक स्वावलंबनाचे माध्यम बनले पाहिजे. त्यासाठी सिंचन, जलसंधारण, शेततळे, लघु सिंचन प्रकल्प, सौरऊर्जा आधारित कृषी सुविधा आणि कृषी तंत्रज्ञानाचा विस्तार यावर दीर्घकालीन नियोजन करणे आवश्यक असल्याचे कार्यशाळेत मांडण्यात आले.
शिक्षणातून ‘ज्ञानसमृद्ध गडचिरोली’ घडविण्याचा संकल्प
गडचिरोलीच्या विकासासाठी शिक्षण क्षेत्राला सर्वोच्च प्राधान्य देणे आवश्यक असल्याचेही कार्यशाळेत अधोरेखित करण्यात आले. ग्रामीण, आदिवासी आणि दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, डिजिटल शिक्षण, आधुनिक प्रयोगशाळा, ग्रंथालये आणि तंत्रज्ञानाधारित शिक्षणाच्या सुविधा उपलब्ध करून देणे गरजेचे आहे.
प्राथमिक शिक्षणापासून उच्च शिक्षणापर्यंत विद्यार्थ्यांना दर्जेदार संधी उपलब्ध करून देतानाच जिल्ह्यातील युवकांना रोजगाराभिमुख आणि उद्योगाभिमुख कौशल्य प्रशिक्षण देण्याची आवश्यकता आहे. स्थानिक गरजा आणि भविष्यातील रोजगाराच्या संधी लक्षात घेऊन कृषी, वनाधारित उद्योग, तंत्रज्ञान, आरोग्यसेवा, पर्यटन, अभियांत्रिकी, कौशल्याधारित व्यवसाय आणि उद्योजकता यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये विशेष प्रशिक्षण केंद्रे विकसित करता येतील.
गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि कौशल्य विकासाच्या माध्यमातून गडचिरोलीतील युवकांना ‘नोकरी शोधणारे’ नव्हे, तर ‘रोजगार निर्माण करणारे’ बनविणे हे व्हिजन-२०४७चे महत्त्वाचे उद्दिष्ट असावे, असा विचार यावेळी मांडण्यात आला.
शिक्षण व कौशल्य विकासातून युवकांना सक्षम करण्याची गरज
गडचिरोलीच्या विकासासाठी शिक्षण आणि कौशल्य विकास हे अत्यंत महत्त्वाचे घटक असल्याचेही कार्यशाळेत अधोरेखित करण्यात आले. ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण उपलब्ध करून देतानाच युवकांना रोजगाराभिमुख कौशल्य प्रशिक्षण देणे आवश्यक आहे.
जिल्ह्यातील युवकांना स्थानिक पातळीवर रोजगार व स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध झाल्यास मोठ्या प्रमाणात स्थलांतर रोखता येईल. त्यामुळे शिक्षण, कौशल्य आणि रोजगार यांची सांगड घालणारे दीर्घकालीन नियोजन ‘व्हिजन-२०४७’मध्ये आवश्यक असल्याचे विचार मांडण्यात आले.
आरोग्य, पोषण आणि सामाजिक सक्षमीकरणावरही विशेष भर
गडचिरोलीच्या सर्वांगीण विकासासाठी आरोग्य व पोषण या क्षेत्राकडेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. दुर्गम आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांना दर्जेदार आरोग्य सुविधा उपलब्ध करून देणे, आरोग्यविषयक जनजागृती वाढविणे आणि पोषणाच्या समस्या दूर करण्यासाठी प्रभावी उपाययोजना करणे, ही विकसित जिल्ह्याची महत्त्वाची ओळख ठरणार आहे.
त्याचबरोबर महिला, युवक, आदिवासी समाज आणि विविध सामाजिक घटकांचे सक्षमीकरण करून त्यांना विकासाच्या मुख्य प्रवाहात सहभागी करून घेणे आवश्यक आहे. समाजातील प्रत्येक घटकाच्या सहभागातूनच सर्वसमावेशक विकास साध्य होऊ शकतो, हा संदेश या कार्यशाळेतून देण्यात आला.
पायाभूत सुविधांना बळकटी देण्याची गरज
गडचिरोलीच्या विकासाला गती देण्यासाठी मजबूत पायाभूत सुविधा आवश्यक आहेत. रस्ते, वीज, पाणी, दळणवळण, डिजिटल कनेक्टिव्हिटी यांसारख्या मूलभूत सुविधांचा विस्तार झाल्यास ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील नागरिकांना विकासाच्या मुख्य प्रवाहाशी जोडणे अधिक सुलभ होणार आहे.
पायाभूत सुविधांच्या विकासासोबतच आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, डिजिटल सुविधा आणि दळणवळणाच्या साधनांचा विस्तार करण्यावरही भविष्यात भर देण्याची आवश्यकता असल्याचे कार्यशाळेत मांडण्यात आले.
‘नवा संकल्प… नवा गडचिरोली… शाश्वत विकासाची नवी दिशा!’
‘विकसित गडचिरोली व्हिजन-२०४७’ हे केवळ एक घोषवाक्य न राहता जिल्ह्याच्या विकासाचा दीर्घकालीन कृती आराखडा ठरावा, अशी अपेक्षा या कार्यशाळेच्या माध्यमातून व्यक्त करण्यात आली. पर्यावरणाचे रक्षण, आर्थिक प्रगती, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, आरोग्य व पोषण, सामाजिक सक्षमीकरण आणि सक्षम पायाभूत सुविधा या सहा प्रमुख आधारस्तंभांवर गडचिरोलीचा भविष्यातील विकास उभा करण्याचा संकल्प करण्यात आला आहे.
लोकसहभागातून विकसित गडचिरोलीचे स्वप्न साकारण्याचा निर्धार
गडचिरोलीचा विकास हा केवळ शासन किंवा प्रशासनाची जबाबदारी नसून लोकप्रतिनिधी, अधिकारी, सामाजिक संस्था, उद्योजक, तज्ज्ञ, युवक, महिला आणि सर्वसामान्य नागरिकांचा सहभाग त्यासाठी आवश्यक आहे. प्रत्येक घटकाने आपल्या परीने योगदान दिल्यास २०४७ पर्यंत विकसित, सक्षम आणि आत्मनिर्भर गडचिरोली उभारण्याचे उद्दिष्ट साध्य होऊ शकते.
दोन दिवसीय कार्यशाळेच्या पहिल्या दिवशी झालेल्या मंथनातून गडचिरोलीच्या विकासासाठी नवी दिशा निश्चित करण्याचा प्रयत्न झाला. ‘चला… एकत्र येऊया, गडचिरोलीचा शाश्वत विकास घडवूया!’ या आवाहनातून जिल्ह्याच्या विकासासाठी सामूहिक संकल्प करण्याची गरज अधोरेखित झाली.
उद्घाटनानंतर झालेल्या विविध सत्रांमध्ये जिल्ह्याच्या वर्तमान परिस्थितीचा आढावा घेत भविष्यातील विकासाच्या संधींवर चर्चा करण्यात आली. रमेशजी बारसागडे यांच्या मार्गदर्शनामुळे शाश्वत विकास, स्थानिक संसाधनांचा योग्य वापर आणि जनसहभाग या विषयांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. उद्याच्या सत्रातही गडचिरोलीच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीने पुढील दिशा आणि कृती आराखड्यावर विचारमंथन होणार आहे.
पुढील २५ वर्षांच्या विकास आराखड्यासाठी व्यापक मंथन
पुढील २५ वर्षांत गडचिरोलीचा विकास आराखडा कसा असावा, याबाबत विविध क्षेत्रातील मान्यवर, सामाजिक कार्यकर्ते, राजकीय पदाधिकारी, महिला प्रतिनिधी तसेच जिल्ह्यातील विविध घटकांच्या सहभागातून या कार्यशाळेत व्यापक मंथन करण्यात येत आहे. बदलत्या काळानुसार जिल्ह्याच्या गरजा, उपलब्ध संसाधने आणि भविष्यातील संधी यांचा अभ्यास करून ठोस, व्यवहार्य आणि परिणामकारक विकास आराखडा तयार करण्याच्या दृष्टीने कार्यशाळेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
या उद्घाटन कार्यक्रमाला आमदार डॉ. मिलिंद नरोटे, माजी खासदार अशोक नेते, एससी/एसटी विकास परिषदेचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष डॉ. नरेंद्र उंदीरवाडे, नगराध्यक्ष ॲड. प्रणोती निंबोरकर, महिला प्रदेश सचिव ॲड. कविता माहोरकर, आदिवासी विकास परिषदेच्या महिला जिल्हाध्यक्ष पुष्पलता कुमरे यांच्यासह कार्यक्रमाचे मुख्य प्रवर्तक माजी आमदार डॉ. देवराव होळी, ज्येष्ठ नेते बाबुराव कोहळे, आदिवासी काँग्रेस जिल्हाध्यक्ष माधव गावळ, माजी नगराध्यक्ष तथा नगरसेविका योगिता पिपरे, प्रमोद पिपरे, माजी नगरसेवक प्रकाश ताकसांडे, माजी नगरसेवक चंद्रशेखर भडांगे, भाग्यवान खोब्रागडे, सुरेश शाहा, चांगदेवजी फॉए, राकेश बेलसरे यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
यावेळी कार्यशाळेचे मुख्य प्रवर्तक माजी आमदार डॉ. देवराव होळी यांनी गृहराज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर तसेच उपस्थित मान्यवरांचे शाल, पुष्पगुच्छ व श्रीफळ देऊन स्वागत व सत्कार केला.
‘आकांक्षित’ गडचिरोलीपासून ‘विकसित’ गडचिरोलीपर्यंतचा प्रवास केवळ योजनांनी नव्हे, तर लोकसहभाग, शाश्वत नियोजन आणि प्रत्येक क्षेत्राच्या समन्वित विकासातून साध्य होईल. शेती, शिक्षण, कौशल्य, आरोग्य, उद्योग, पर्यावरण आणि पायाभूत सुविधा या सर्व क्षेत्रांना एकाच विकासदृष्टीत जोडून २०४७चा आत्मनिर्भर गडचिरोली घडविण्याचा संकल्प या कार्यशाळेतून पुढे आला आहे.
