मुख्यमंत्री तथा पालकमंत्र्यांच्या जिल्ह्यात आरोग्यसेवाच आजारी? पुन्हा माता व नवजात बाळाचा मृत्यू ; रक्तपुरवठ्यात विलंबनाचा आरोप, आठ दिवसांत दुसरा मातामृत्यू!
गडचिरोलीच्या आरोग्य व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्न; प्रसूतीनंतर अतिरक्तस्रावाने २८ वर्षीय महिलेचा मृत्यू, रक्तपुरवठ्यात विलंब झाल्याचा नातेवाईकांचा आरोप
आठ दिवसांपूर्वी चामोर्शी तालूक्यातील जामगिरी येथिल गर्भवतीचा मृत्यू; आता नागभीडच्या मातेचा गडचिरोली जिल्हा महिला व बाल रुग्णालयात मृत्यू — मातामृत्यूची मालिका थांबणार कधी?
मुख्यमंत्री तथा पालकमंत्र्यांनी तातडीने दखल घेऊन उच्चस्तरीय चौकशी करावी; दोषी आढळणाऱ्यांवर कठोर कारवाईची मागणी
गडचिरोली, दि. ३० ऑगस्ट २०२६ : राज्याचे मुख्यमंत्री तथा गडचिरोली जिल्ह्याचे पालकमंत्री यांच्या जिल्ह्यात अवघ्या आठ दिवसांच्या कालावधीत दुसऱ्या मातामृत्यूची घटना समोर आल्याने जिल्ह्यातील आरोग्य व्यवस्थेच्या कार्यक्षमतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. प्रसूतीनंतर मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव झालेल्या २८ वर्षीय महिलेचा गडचिरोली येथील जिल्हा महिला व बाल रुग्णालयात उपचारादरम्यान मृत्यू झाला. दुर्दैवाची बाब म्हणजे प्रसूतीनंतर तिच्या नवजात बाळानेही काही वेळातच प्राण सोडल्याचे वृत्त आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, चंद्रपूर जिल्ह्यातील नागभीड तालुक्यातील कोजबी येथील नाजुका दिवाकर राऊत (वय २८) यांना प्रसूतीसाठी बोदली येथील प्राथमिक आरोग्य केंद्रातून २८ ऑगस्ट रोजी रात्री 1.२३ वाजता गडचिरोलीच्या जिल्हा महिला व बाल रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी सुमारे सहाच्या सुमारास त्यांची सामान्य प्रसूती झाली आणि त्यांनी अडीच किलो वजनाच्या बाळाला जन्म दिला. मात्र जन्मानंतर काही वेळातच नवजात बाळाचा मृत्यू झाल्याचे सांगण्यात येत आहे.
त्यानंतर सकाळी आठ च्या सुमारास नाजुका राऊत यांना अचानक मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव सुरू झाला. रक्तस्राव वाढत गेल्याने त्यांची प्रकृती गंभीर झाली. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी आवश्यक उपचार सुरू केले. रक्तस्राव नियंत्रणात आणण्यासाठी शस्त्रक्रियेसह उपचार करण्यात आले आणि त्यांना रक्त देण्यात आल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
उपचारानंतर काही काळ प्रकृतीत सुधारणा झाल्याचे सांगण्यात आले. सायंकाळपर्यंत प्रकृती स्थिर असल्याचेही सांगितले जात होते. मात्र मध्यरात्रीनंतर अचानक प्रकृती पुन्हा खालावली आणि झटके येण्यास सुरुवात झाली. डॉक्टरांकडून उपचार सुरू असतानाच रात्री साडेएकच्या सुमारास त्यांचा मृत्यू झाल्याचे समोर आले आहे.
रक्त मिळण्यास विलंब झाला का? चौकशीची मागणी
या घटनेनंतर नातेवाईकांनी गंभीर आरोप केले आहेत. महिलेची प्रकृती अत्यंत गंभीर असताना आवश्यक रक्त वेळेत उपलब्ध होण्याच्या प्रक्रियेत विलंब झाल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. उपचारातील कथित दिरंगाई आणि आरोग्य यंत्रणेच्या निष्काळजीपणामुळे माता आणि नवजात बाळाचा जीव गेल्याचा दावा नातेवाईकांकडून करण्यात आला आहे.
हे आरोप अत्यंत गंभीर स्वरूपाचे असल्याने नेमक्या कोणत्या वेळी रक्ताची मागणी करण्यात आली, रक्तपेढीत संबंधित रक्तगटाचा साठा उपलब्ध होता का, रक्त प्रत्यक्ष रुग्णापर्यंत किती वाजता पोहोचले, रक्तस्राव सुरू झाल्यानंतर कोणते उपचार करण्यात आले आणि आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णालयाने निर्धारित वैद्यकीय प्रोटोकॉलचे पालन केले का, याची निष्पक्ष चौकशी होणे आवश्यक आहे.
आठ दिवसांत दुसरी घटना; योगायोग की व्यवस्थेतील गंभीर त्रुटी?
या घटनेचे गांभीर्य आणखी वाढवणारी बाब म्हणजे याच जिल्हा महिला व बाल रुग्णालयात अवघ्या आठ दिवसांपूर्वी चामोर्शी तालूक्यातील जामगिरी येथील जिजा सातर (वय २६) या गर्भवती महिलेचा व प्रसूतीदरम्यान बाळाचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त आहे. त्या प्रकरणाबाबतचे प्रश्न अद्याप कायम असतानाच दुसऱ्या महिलेच्या मृत्यूची घटना समोर आली आहे.
एका पाठोपाठ एक मातामृत्यू होत असल्याने ही केवळ दुर्दैवी घटना म्हणून दुर्लक्षित न करता जिल्ह्यातील प्रसूतीपूर्व व प्रसूतीनंतरच्या आरोग्य सुविधांचे सर्वंकष परीक्षण करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. विशेषतः रक्तपेढीची क्षमता, आपत्कालीन रक्तसाठा, स्त्रीरोगतज्ज्ञ व भूलतज्ज्ञांची उपलब्धता, अतिदक्षता सुविधा, रेफरल व्यवस्था आणि गंभीर प्रसूती रुग्णांसाठी असलेल्या प्रोटोकॉलची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी तपासणे आवश्यक आहे.
मुख्यमंत्री तथा पालकमंत्र्यांनी तातडीने दखल घ्यावी
गडचिरोलीसारख्या दुर्गम आणि आदिवासीबहुल जिल्ह्यात माता व बालमृत्यू रोखण्यासाठी शासनाकडून विविध योजना राबविल्या जात असताना जिल्हा मुख्यालयातील महत्त्वाच्या महिला व बाल रुग्णालयात अशा घटना घडत असतील, तर ग्रामीण व अतिदुर्गम भागातील आरोग्य व्यवस्थेबाबतही प्रश्न निर्माण होतात.
त्यामुळे मुख्यमंत्री तथा गडचिरोलीचे पालकमंत्री यांनी या प्रकरणाची तातडीने दखल घेऊन दोन्ही मातामृत्यूंची उच्चस्तरीय, स्वतंत्र आणि निष्पक्ष चौकशी करण्याचे आदेश द्यावेत, अशी मागणी पुढे येत आहे. चौकशीत वैद्यकीय निष्काळजीपणा किंवा प्रशासकीय त्रुटी सिद्ध झाल्यास संबंधितांवर कठोर कारवाई करावी. त्याचबरोबर जिल्हा महिला व बाल रुग्णालयातील रक्तपेढी, मनुष्यबळ आणि आपत्कालीन प्रसूती सुविधांमधील त्रुटी तातडीने दूर करण्याची आवश्यकता आहे.
एका मातेचा मृत्यू म्हणजे केवळ आकडेवारीतील एक संख्या नाही; त्यामागे उद्ध्वस्त झालेले कुटुंब असते. अवघ्या आठ दिवसांत दुसरी घटना समोर आल्याने आता सर्वात मोठा प्रश्न हाच — गडचिरोलीतील मातामृत्यूची ही मालिका थांबणार कधी?
