जामगिरीतील गर्भवती महिला व नवजात बाळाच्या मृत्यूने चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयातील उपचार पध्दतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह
उपचारातील कथित विलंबाची चौकशी करा; संबंधित डॉक्टरांवर कारवाईची मागणी
गडचिरोली, दि. २४ ऑगस्ट २०२६ : चामोर्शी तालुक्यातील जामगिरी येथील गर्भवती महिला जिजा हंसराज सातर (वय २७ वर्षे) आणि तिच्या नवजात बाळाच्या दुर्दैवी मृत्यूने जिल्ह्यातील ग्रामीण आरोग्य व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. प्रसूतीच्या वेळी चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयात वेळेवर उपचार मिळाले नाहीत तसेच गडचिरोली येथे रेफर करण्याच्या प्रक्रियेत कथित विलंब झाल्याचा आरोप मृत महिलेच्या कुटुंबीयांनी केला आहे. या संपूर्ण प्रकरणाची निष्पक्ष व सखोल चौकशी करून दोषींवर कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्त्या अमिता मडावी व सातर कुटुंबीयांनी पत्रकार परिषदेत केली.
जिजा सातर यांना रविवारी पहाटे सुमारे पाच वाजता प्रसूतीच्या कळा सुरू झाल्यानंतर कुटुंबीयांनी त्यांना चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयात दाखल केले. सकाळी नऊ वाजण्याच्या सुमारास प्रसूतीकळा वाढल्यानंतरही आवश्यक वैद्यकीय उपचार सुरू करण्यास विलंब झाल्याचा आरोप कुटुंबीयांनी केला आहे. काही वेळात प्रसूती होईल, असे सांगण्यात आले; मात्र महिलेची प्रकृती बिघडत असतानाही उपचार प्रक्रियेत अपेक्षित तत्परता दिसली नसल्याचे कुटुंबीयांचे म्हणणे आहे.
रेफर करण्याच्या प्रक्रियेतही विलंब झाल्याचा आरोप
महिलेची प्रसूती होत नसल्याने आणि प्रकृती गंभीर होत असल्याने अखेर तिला गडचिरोली येथे पुढील उपचारासाठी रेफर करण्यात आले. मात्र, रेफर लेटरवर स्वाक्षरी करण्यासाठी संबंधित डॉक्टर उपलब्ध होण्यास विलंब झाल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. महिलेची गंभीर अवस्था लक्षात घेता चामोर्शी येथेच तातडीने सिझेरियन प्रसूती करण्याची विनंती कुटुंबीयांनी केली होती, असेही त्यांनी सांगितले.
सकाळी साडेदहा ते अकराच्या सुमारास महिलेला गडचिरोली येथील महिला व बाल रुग्णालयात हलविण्यात आले. मात्र, रुग्णालयात पोहोचेपर्यंत बाळाची प्रकृती अत्यंत गंभीर झाली होती.
गडचिरोलीत पोहोचण्यापूर्वीच बाळाची प्रकृती गंभीर
गडचिरोली येथील महिला व बाल रुग्णालयात तपासणी केल्यानंतर बाळाच्या हृदयाचे ठोके बंद झाल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले. त्यानंतर जिजा यांना तातडीने प्रसूती कक्षात दाखल करून उपचार सुरू करण्यात आले. मात्र, प्रसूतीदरम्यान नवजात बाळाचा मृत्यू झाला.
बाळाच्या मृत्यूनंतर महिलेची प्रकृतीही अधिकच गंभीर झाली. मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव झाल्याने तिची स्थिती चिंताजनक बनली. डॉक्टरांच्या पथकाने उपचारासाठी शर्थीचे प्रयत्न केले; मात्र उपचाराला प्रतिसाद न मिळाल्याने अखेर सायंकाळी जिजा सातर यांचाही मृत्यू झाला.
डॉक्टरांच्या भूमिकेची चौकशी करण्याची मागणी
या घटनेनंतर चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीचा आणि उपचार प्रक्रियेचा मुद्दा ऐरणीवर आला आहे. मृत महिलेच्या कुटुंबीयांनी डॉक्टर प्रवीण किरणाके यांच्या कार्यपद्धतीबाबत गंभीर आरोप केले आहेत. प्रसूतीच्या वेळी संबंधित डॉक्टर वेळेवर उपलब्ध होते का, उपचार सुरू करण्यास विलंब झाला का आणि रेफरलचा निर्णय नेमका कोणत्या वेळी घेण्यात आला, याची चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
तसेच डॉक्टर देवरे यांच्या भूमिकेचीही चौकशी करावी, अशी मागणी कुटुंबीयांकडून करण्यात आली आहे.
खासगी सोनोग्राफी केंद्राबाबतही प्रश्न
कुटुंबीयांच्या म्हणण्यानुसार, गर्भावस्थेच्या काळात जिजा यांची चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयात तपासणी करण्यात आली होती. रक्त व लघवीच्या तपासण्या करण्यात आल्या; मात्र सोनोग्राफीसाठी खासगी केंद्रात जाण्याचा सल्ला देण्यात आल्याचा दावा कुटुंबीयांनी केला आहे.
सरकारी रुग्णालयात सोनोग्राफीची सुविधा उपलब्ध असताना रुग्णांना खासगी केंद्राकडे पाठविले जात होते का, याचीही चौकशी करावी, अशी मागणी पत्रकार परिषदेत करण्यात आली. मात्र, याबाबतचे आरोप अद्याप अधिकृत चौकशीत सिद्ध झालेले नाहीत.
नेमका विलंब कुठे झाला? चौकशीची गरज
प्रसूतीच्या वेळी ड्युटीवर कोणते डॉक्टर होते, डॉक्टरांची उपस्थिती किती वेळ होती, उपचार कधी सुरू करण्यात आले, रेफरलचा निर्णय कधी घेण्यात आला, रेफर लेटरवर स्वाक्षरी कधी झाली, रुग्णवाहिका किती वाजता उपलब्ध झाली आणि जिजा यांना गडचिरोलीच्या रुग्णालयात नेमक्या किती वाजता दाखल करण्यात आले, याची संपूर्ण नोंद तपासणे आवश्यक आहे.
यासोबतच चामोर्शी ग्रामीण रुग्णालयातील उपलब्ध प्रसूती सुविधा, सिझेरियनची सुविधा, तज्ज्ञ डॉक्टरांची उपलब्धता, सोनोग्राफी सेवा आणि आपत्कालीन वैद्यकीय व्यवस्थेचीही तपासणी करण्यात यावी, अशी मागणी होत आहे.
‘मातेचा आणि बाळाचा जीव वाचविता आला असता का?’
या घटनेनंतर सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न उपस्थित होत आहे—महिलेची प्रकृती गंभीर झाल्यानंतर तिला वेळेवर आणि योग्य तज्ज्ञ उपचार मिळाले असते, तर आई आणि बाळाचा जीव वाचविता आला असता का?
या प्रश्नाचे उत्तर वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या स्वतंत्र चौकशीतूनच स्पष्ट होऊ शकते. त्यामुळे उपचाराची केसशीट, प्रसूतीपूर्व तपासण्यांचे अहवाल, ड्युटी रजिस्टर, रेफरल रेकॉर्ड, रुग्णवाहिकेची नोंद, गडचिरोलीत दाखल केल्याची वेळ आणि उपचारादरम्यान झालेल्या सर्व वैद्यकीय प्रक्रियेची तपासणी करण्यात यावी.
दोषी आढळल्यास कठोर कारवाईची मागणी
या घटनेची केवळ अंतर्गत चौकशी न करता वरिष्ठ आरोग्य अधिकाऱ्यांच्या देखरेखीखाली स्वतंत्र व निष्पक्ष चौकशी करण्यात यावी. चौकशीत कोणत्याही डॉक्टर किंवा आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडून कर्तव्यात कसूर, उपचारात अनावश्यक विलंब अथवा निष्काळजीपणा झाल्याचे निष्पन्न झाल्यास संबंधितांवर नियमानुसार कठोर विभागीय व कायदेशीर कारवाई करण्यात यावी, अशी मागणी सामाजिक कार्यकर्त्या अमिता मडावी व सातर कुटुंबीयांनी केली आहे.
जिजा सातर आणि त्यांच्या नवजात बाळाच्या मृत्यूने एका कुटुंबावर मोठे दुःख कोसळले आहे. या घटनेमागील नेमकी वस्तुस्थिती निष्पक्ष चौकशीतून समोर आणून जबाबदारी निश्चित करावी, अशी मागणी आता नागरिकांकडूनही जोर धरत आहे.
